Een van de markante plekken in Eemnes is de Eemnesservaart. Van oorsprong een verbinding met de Eem voor beurtvaart en in strenge winters een fantastische plek voor ijsplezier.

Hij ligt daar al even; hij is gegraven in 1589. Als het toentertijd aan de gemeente Amersfoort had gelegen was de Vaart er echter nooit gekomen. Het zat zo: De bewoners van Eemnes wilden in die tijd een kanaal van het centrum (Buitendijk) naar de Eem maken voor de afvoer van turf. Deze turf werd gestoken in de zgn. wilde venen in de gemeente. Er was zoveel turf dat deze werd verkocht en vervoerd naar andere plaatsen. Voor het graven was echter vergunning van de Staten van Utrecht nodig. In die procedure diende de gemeente Amersfoort een bezwaarschrift in. Het bestuur van Amersfoort beriep zich er op dat het van oudsher het alleenrecht bezat scheepvaart op de Eem uit te oefenen. Het bezwaar richtte er zich met name op om de eigen handel te beschermen. Amersfoort was dus bevreesd voor concurrentie met Eemnes!
De schout van Utrecht die het verzoek en bezwaar beoordeelde, constateerde echter dat van een monopolie positie van de stad Amersfoort geen sprake kon zijn, omdat reeds in het jaar 1239 door de destijdse landsvorst Otto de derde aan het Kapittel (kerkelijk bestuur) van St. Jan van Utrecht vergunning was verleend tot het graven van een vaart tussen de venen, welke het Kapittel de Vuursche bezat en de rivier de Eem. Daarmee werd het bezwaar van Amersfoort afgewezen en kon de Vaart (destijds met de hand) worden gegraven.

Bijzonder is overigens wel dat in de stukken niet met zoveel woorden de naam van Eemnes werd genoemd. De allereerste vermelding van onze dorpsnaam dateert -voor zover bekend- namelijk uit 1269 en werd toen geschreven als ‘themenesse’.

Nieuwsgierig naar meer historie van onze gemeente? Zie de website: historischekringeemnes.nl

U bent natuurlijk ook van harte welkom in onze Oudheidkamer, Raadhuislaan 2a, waar u de tentoonstelling over de brandweer van Eemnes kunt zien! We zijn elke zaterdagmiddag open tussen 14.00 en 16.00 uur en de toegang is gratis.